Bỏ chứng chỉ năng lực hoạt động xây dựng: Gỡ bỏ rào cản, thúc đẩy cạnh tranh lành mạnh

Từ ngày 1/7, quy định về bãi bỏ chứng chỉ năng lực hoạt động xây dựng chính thức có hiệu lực, đánh dấu bước tiến quan trọng trong cải cách thủ tục hành chính ngành xây dựng. Chính sách mới này không chỉ tháo gỡ rào cản pháp lý cho doanh nghiệp mà còn tạo điều kiện để các chủ thể tham gia thị trường thể hiện năng lực thực chất, góp phần xây dựng một môi trường minh bạch, cạnh tranh lành mạnh.

Bỏ chứng chỉ năng lực hoạt động xây dựng giúp doanh nghiệp dễ dàng tiếp cận các gói thầu

Theo quy định mới tại Luật Đường sắt, các tổ chức, doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xây dựng không còn bắt buộc phải thực hiện thủ tục cấp mới hoặc cấp lại chứng chỉ năng lực hoạt động như trước. Thay vào đó, doanh nghiệp sẽ tự công khai năng lực của mình và chịu sự hậu kiểm từ các cơ quan quản lý Nhà nước.

Thay đổi này giúp doanh nghiệp không còn bị lệ thuộc vào các chứng chỉ hành chính để được tham gia các dự án, mà buộc phải khẳng định năng lực và uy tín thông qua hiệu quả hoạt động thực tiễn.

Để đảm bảo thực hiện hiệu quả, Bộ Xây dựng đã ban hành văn bản hướng dẫn các địa phương, đồng thời công bố chính thức bãi bỏ hai thủ tục hành chính gồm: cấp mới và cấp lại chứng chỉ năng lực hoạt động xây dựng.

Doanh nghiệp kỳ vọng sau khi bãi bỏ chứng chỉ năng lực hoạt động xây dựng

Ông Nguyễn Minh Đức – Giám đốc Dự án, Công ty CP Thương mại Xây lắp EVN-EC – nhận định:

“Việc bỏ yêu cầu chứng chỉ năng lực giúp doanh nghiệp giảm bớt một thành phần trong hồ sơ đấu thầu, đặc biệt là đối với các doanh nghiệp mới thành lập như EVN-EC, khi mà năng lực thật sự nằm ở con người và tài chính chứ không chỉ ở hồ sơ các dự án đã triển khai.”

Theo ông Đức, các doanh nghiệp mới thường bị đánh giá thấp vì chưa có quá trình triển khai nhiều dự án. Tuy nhiên, thực tế nhiều công ty có đội ngũ nhân sự có bằng cấp chuyên môn, chứng chỉ hành nghề cá nhân và kinh nghiệm dày dạn, từng đảm nhiệm các vai trò quản lý, thiết kế, thi công tại các dự án lớn.

“Bỏ quy định này sẽ giúp các doanh nghiệp trẻ có cơ hội thể hiện năng lực thực tế thay vì bị loại khỏi cuộc chơi vì thiếu chứng chỉ hành chính,” ông Đức nhấn mạnh.

Cũng theo ông Đức, trước đây nhiều gói thầu dù doanh nghiệp đủ điều kiện vẫn phải liên danh với đơn vị khác chỉ để đáp ứng điều kiện chứng chỉ, gây tốn kém thời gian và chi phí. Nay, quy định mới mở ra cơ hội tiếp cận gói thầu dễ dàng và công bằng hơn.

Chấm dứt tiêu chí hình thức, tạo sân chơi minh bạch

Ông Trương Đình Tới – Giám đốc Công ty CP Thương mại & Kiến trúc Xây dựng Minh Khôi – cho rằng:

“Chứng chỉ năng lực từng là một trong những tiêu chí đánh giá nhà thầu, nhưng trong thực tiễn, không phản ánh đầy đủ năng lực thực sự. Việc bãi bỏ quy định này thể hiện bước tiến trong cải cách thủ tục hành chính, giúp tạo ra sân chơi công bằng, đơn giản và minh bạch hơn.”

Thay vào đó, năng lực của nhà thầu sẽ được đánh giá thông qua:

• Năng lực quản lý dự án

• Năng lực thực hiện các công trình đã triển khai

• Năng lực tài chính, hồ sơ ngân hàng

• Cam kết với chủ đầu tư thông qua các hợp đồng dân sự, bảo lãnh…

Bỏ chứng chỉ năng lực hoạt động xây dựng: Chuyển sang hậu kiểm và những thách thức

Ông Nguyễn Quốc Hiệp – Chủ tịch Hiệp hội Các Nhà thầu Xây dựng Việt Nam (VACC) – nhận định:

“Việc yêu cầu doanh nghiệp có thêm chứng chỉ năng lực là không cần thiết vì khi đăng ký kinh doanh đã phải chứng minh ngành nghề và năng lực hành nghề. Việc bãi bỏ là hoàn toàn hợp lý.”

Mô hình quản lý mới theo cơ chế hậu kiểm thay vì tiền kiểm giúp giảm gánh nặng hành chính và thúc đẩy cạnh tranh, đồng thời đặt ra yêu cầu cao hơn với các cơ quan quản lý trong việc kiểm tra, giám sát năng lực thực tế của doanh nghiệp.

Để đáp ứng yêu cầu đó, ông Ngô Thế Anh – Giám đốc Ban Quản lý dự án đầu tư – hạ tầng phường Hai Bà Trưng (Hà Nội) – cho rằng:

“Cần nhanh chóng xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu quản lý minh bạch, ứng dụng công nghệ thông tin để tăng cường kiểm tra, giám sát thực tế tại công trường, đồng thời nâng cao năng lực và chuyên môn cho đội ngũ quản lý.”

Kết luận về việc bỏ chứng chỉ năng lực hoạt động xây dựng

Chính sách bãi bỏ chứng chỉ năng lực hoạt động xây dựng là bước tiến tích cực trong cải cách hành chính, tạo điều kiện cho doanh nghiệp phát huy thực lực, thúc đẩy môi trường xây dựng công bằng, minh bạch và cạnh tranh lành mạnh. Tuy nhiên, để đảm bảo hiệu quả trong thực tiễn, đòi hỏi các cơ quan quản lý cần nâng cao năng lực giám sát, hoàn thiện hệ thống dữ liệu và đẩy mạnh hậu kiểm một cách minh bạch, công bằng.